السيد محمد باقر حجتي

406

كشاف الفهارس

مشكل است در ( شاطبيه ) ، أصول قراآت است ، وجه فرش به نسبت آسان تر است . - اكنون آنچه أصول ( شاطبيه ) است بر سه نوع شرح كرده آمد در سه كتاب : * كتاب أول : أصول قراآت به پارسى كردم تا فائده ء آن عامه باشد ، وبه فهم أطفال ومبتدى برسد . * كتاب دوم : أصول قراآت را مشجر گردانيدم ودر غايت تبيين وتزيين تا در ذهن صورت بندد ، در بيست ورق ، ونام اين كتاب را ( التسخير على طريق التشجير ) نهادم ودر : * كتاب سوم : أصول قراآت را مجدول گردانيدم در غايت اختصار وابانت ومسائل معدود ومضبوط در يازده ورق . بعد از آن شروع كردم در فرش وبر دو قسم نهادم : * قسم أول : هر آنچه كثير الوقوع است از فرش در يك ورق بنوشتم تا در فرش بسيار مكرر نبايد كرد ، واستحضار آن آسان شود . ودر : * قسم دوم : فرش را به تمامى بنوشتم بر ترتيب سور ، درسى ورق به حسب سى جزؤ ، وأول لفظ قراآت را نوشتم ، ورموز قراء در تحت آن ، ومحل خلاف را به سرخى معرب كردم ، وباز تأكيد كردم به بيان حركات واعراب احتياط را ، وبسيار جاى أصول را مكرر كردم تا به أصول بازگشتن حاجت كمتر افتد . . ) بارى مؤلف اين كتاب را درسى باب تنظيم كرده ، وديباچه ء كتاب أول را - كه به فارسي است - به عربي برگردان نموده ودر آغاز كتاب دوم قرار داده ، وكتاب سوم را در بيست وچهار باب تنظيم كرده است . غير از كتاب أول ، دوكتاب ديگر به زبان عربي است ، ودر مقدمه تصريح نموده كه ( مجموع اين سه كتاب را ( المبسوط في القراءات السبع والمضبوط من إضاءة الطبع ) نام نهاده أم . واگر خواهى كه آنها را از يكديگر جداسازى بايستى كه قسمت فرش را به هر يك منضم دارى ) . اين كتاب بر روى هم در حدود ده هزار بيت دارد . ضمنا يادآور مى شود : أبو بكر أحمد بن حسين بن محمد بن مهران مقرى أصفهاني نيشابورى ( م 381 ه‍ . ق ) را كتابي است به نام ( المبسوط في القراءات العشر ) آغاز [ كتاب أول ] : بسملة ، الحمد لله الذي أذاق قلوب القارئين حلاوة تلاوة الآيات . . چنين مى گويد : . . كه چون ديدم جماعتي از حفاظ . . آغاز [ كتاب دوم : ( التسخير على طريق التشجير ) ] : بسملة . الحمد لله الذي